Ders-12: İtalyanca Mülkiyet & İyelik Sıfatları

Dersin İçeriği

Bu dersi bitirdiğinizde, İtalyanca mülkiyet sıfatlarının ya da diğer bir deyişle iyelik sıfatlarının nasıl kullanıldığını öğreneceksiniz. Mülkiyet ya da iyelik sıfatları, kullanım bakımından Türkçe’ye göre bir takım farklılıklar sergilemektedir. O açıdan, konuyu bitirdiğinizde bir kere daha tekrar etmeniz önerilir. Eğer, kelimelerin nasıl telaffuz edileceği konusunda tereddütleriniz varsa lütfen Ders-1 ve Ders-2‘yi tekrar ediniz. 

Mülkiyet & İyelik Sıfatlarının Kullanım Özellikleri

Mülkiyet sıfatları; “Benim”, “Senin”, “Onun”, “Bizim”, “Sizin” ve “Onların” ifadelerinden oluşan bir sıfat türüdür. Ardından gelen ismin kime ait olduğunu belirler. Bu sıfatların Türkçe’de kullanımı kolaydır ve ayrıntılı kurallara tabi değildir. Örneğin bir evin kime ait olduğu belirtilmek isteniyorsa, önünde doğrudan iyelik sıfatı getirilerek istenilen mesaj verilir. Eğer ev bana aitse “benim evim”, araba bana aitse, “benim arabam” ya da kitap bana aitse “benim kitabım” deriz. Benzer şekilde eğer ardından gelen isim çoğulsa bile mülkiyet sıfatı değişmez. “Benim evlerim”, “benim arabalarım” ya da “benim kitaplarım” gibi.

Bu kural, diğer şahıslar için de benzer şekilde kullanılır. Örneğin, “senin evin”, “senin kitapların”, “onların arabası”, “sizin eviniz” gibi. Dolayısıyla, Türkçe’de “benim”, “senin”, “onun”, “bizim”, “sizin” ve “onların” sıfatları, ardından gelen isme göre hiçbir değişim göstermezler.

İtalyanca’da iyelik sıfatlarının kullanımı Türkçe’ye göre çok farklıdır. Bu sıfatlar, ardından gelen ismin cinsiyetine veya sayısına göre farklı şekillerde kullanılırlar. Örneğin “benim kitabım” ile “benim kitaplarım” derken kullandığımız “benim” sıfatı birbirinden farklıdır. Bu konu ilk başta biraz karışık görünse de mantığını anladıktan sonra kolaylıkla öğrenilebilmektedir.

Aşağıdaki tabloda mülkiyet sıfatlarının kullanımıyla ilgili tüm kurallar gösterilmiştir. Ardından, konunun daha iyi öğrenilmesine yönelik olarak örnekler verilecektir.

MÜLKİYET SIFATI ERKEK TEKİL ERKEK ÇOĞUL DİŞİ TEKİL DİŞİ ÇOĞUL
Benim il mio i miei la mia le mie
Senin il tuo i tuoi la tua le tue
Onun il suo i suoi la sua le sue
Bizim il nostro i nostri la nostra le nostre
Sizin il vostro i vostri la vostra le vostre
Onların il loro i loro la loro le loro

Tablonun Açıklaması

Yukarıdaki tabloda gösterilen mülkiyet sıfatlarını kullanırken temel kural; sıfatın ardından gelen ismin cinsiyet ve sayısının hangisi olduğudur. Daha açık bir ifadeyle tablodaki hangi sıfatı seçmemiz gerekliliği ardından kullanılan ismin dişi ya da erkek olmasına veya tekil ya da çoğul olmasına bağlıdır. Dolayısıyla, konuşan kişinin bayan ya da erkek olmasından bağımsızdır. Şimdi bunu örneklerle açıklayalım:

a) Diyelim ki, konuşan kişi kendi kitabından bahsetsin yani “benim kitabım” demek istesin. İtalyanca’da “kitap” kelimesi olan “libro” erkek karakterli ve tekil bir isim olduğu için “benim kitabım” derken “il mio libro” ifadesi kullanır. Konuşan kişi ister bayan, isterse erkek olsun bu değişmez.

b) Eğer konuşan kişi, “benim kitaplarım” demek isterse, “kitaplar” çoğul bir ifade olduğu için “i miei libri” olarak söylemek durumundadır. 

c) Konuşan kişi kendi evinden bahsederken, “la mia casa” ifadesini kullanır çünkü “casa” dişi karakterli tekil bir isimdir.

d) Diyelim ki konuşan kişinin iki veya daha fazla evi olsun. Bu durumda “benim evlerim” demek isteyecektir. “Evler” ifadesi dişi karakterli ve çoğul bir yapıda olduğu için bunun karşılığı “le mie case” olacaktır.

e) Eğer konuşan kişi kendisinden değil de karşısındaki kişiden bahsediyorsa, “senin kitabın” derken “il tuo libro”, “senin kitapların” derken “i tuoi libri”, “senin evi” derken “la tua casa” ve “senin evlerin” derken “le tue case” ifadelerini kullanır.

f ) Bu kuralları diğer şahıslar için kullandığımızda da benzer durumlar ortaya çıkar. Örnek vermek gerekirse, “onun kitabı”, “il suo libro”; “bizim evimiz”, “la nostra casa”; “sizin kitabınız”, “il vostro libro” ve “onların evleri”, “le loro case” şeklindedir.

Aşağıdaki tabloda mülkiyet sıfatlarının nasıl kullanıldığı ile ilgili daha ayrıntılı örnekler yer almaktadır:

TEKİL KULLANIM ANLAMI ÇOĞUL KULLANIM ANLAMI
il mio quaderno Benim defterim i miei quaderni Benim defterlerim
la mia penna Benim kalemim le mie penne Benim kalemlerim
il tuo quaderno Senin defterin i tuoi quaderni Senin defterlerin
la tua penna Senin kalemin le tue penne Senin kalemlerin
il suo quaderno Onun defteri / Sizin defteriniz i suoi quaderni Onun defterleri / Sizin defterleriniz
la sua penna Onun kalemi / Sizin kaleminiz le sue penne Onun kalemleri / Sizin kalemleriniz
il nostro quaderno Bizim defterimiz i nostri quaderni Bizim defterlerimiz
la nostra penna Bizim kalemimiz le nostre penne Bizim kalemlerimiz
il vostro quaderno Bizim defterimiz i vostri quaderni Bizim defterlerimiz
la vostra penna Bizim kalemimiz le vostre penne Bizim kalemlerimiz
il loro quaderno Onların defteri i loro quaderni Onların defterleri
la loro penna Onların kalemi le loro penne Onların kalemleri

Tablonun Açıklaması

Türkçe’de gerek karşımızda bulunan birisine nezaket şekli olarak “siz” diye hitap ederken, gerekse karşımızda bulunan birden fazla kişiye “siz” diye hitap ederken, ikinci çoğul kişiyi kullanırız. Örneğin yeni tanıştığımız birisine halini hatırını sorarken “Nasılsınız?” deriz. Benzer şekilde bir öğretmen sınıfa girdiğinde karşısındaki öğrenci grubuna “Nasılsınız?” der.

Bu konu İtalyanca’da biraz farklıdır. Nezaket anlamında karşımızda konuştuğumuz kişiye “siz” derken üçüncü tekilde hitapta bulunuruz ve gerek fiil çekimleri, gerekse mülkiyet sıfatı kullanımı gibi hususlar hep üçüncü şahsa göre yapılır. Fiil çekimlerini ilerleyen derslerde ayrıntılı bir biçimde ele alacağımız için burada üzerinde durmayacağız fakat konumuz iyelik sıfatları olduğu için yukarıdaki tablodaki bir duruma dikkatinizi çekmek gerekmektedir.

Tabloda “il suo quaderno” derken iki şey anlaşılmaktadır. Bunlardan ilki, yanımızda olan ve kibarca konuşmamız gereken birine “sizin defteriniz” dememizdir. İşte burada, bir üst paragrafta anlatılan durum devreye girer ve üçüncü tekilde çekimleme yaparız. Diğeri ise yanımızda olmayan birisinden “o” diye bahsederken söylediğimiz “onun defteri” ifadesidir. Bu konu ilk başta biraz karışık görülse de alıştırma yaptıkça kolaylıkla öğrenilmektedir.

Karşımızda olan birden fazla kişiye “siz” diye hitap ederken kullanılan yapılar ise hem Türkçe’de, hem de İtalyanca’da benzerdir.

Mülkiyet & İyelik Sıfatlarının Kullanım İstisnaları

Gördüğünüz gibi mülkiyet sıfatları önlerinde artikellerle birlikte kullanılmaktadır. Bu iyelik sıfatlarının genel kullanılmasıyla ilgili genel kuralıdır. Bununla birlikte, anne, baba, kardeş, karı, koca, amca, dayı, teyze, hala, büyük baba, büyük anne gibi yakın akrabalardan tekil halde bahsedilirken artikel kullanılmaz. Tekil halde sadece “loro” mülkiyet sıfatıyla birlikte artikel kullanılır. Yakın akrabalarla ilgili çoğul kullanımlarda ise her durumda artikel kullanılır. Şimdi bunu örneklerle açıklayalım:

TEKİL KULLANIM ANLAMI ÇOĞUL KULLANIM ANLAMI
mio fratello Benim erkek kardeşim i miei fratelli Benim erkek kardeşlerim
suo cugino Senin kuzenin i suoi cugini Senin kuzenlerin
tua sorella Onun kız kardeşi le tue sorelle Onun kız kardeşleri
nostro nonno Bizim dedemiz i nostri nonni Bizim dedelerimiz
vostra zia Sizin teyzeniz / halanız le vostre zie Sizin teyzeleriniz / halalarınız
la loro madre Onların annesi le loro madri Onların anneleri

Tablonun Açıklaması

Tabloda görüldüğü gibi “loro” yani “onların” sıfatı hariç tekil kullanımlarda artikel kullanılmamıştır. Çoğul kullanımların tümünde artikel bulunmaktadır.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir