Ders-9: İtalyanca Artikel Kavramı ve Artikeller

Dersin İçeriği

Bu dersi bitirdiğinizde İtalyanca öğreniminin en önemli konularından bir tanesi olan artikelleri, artikel kullanımlarını ve türleri olan belirtili ve belirtisiz artikellerin genel özelliklerini öğreneceksiniz. Artikeller konusu, isimlerin cinsiyeti ve sayısı konusunun tamamlayıcısıdır. Eğer o konuyla ilgili eksikleriniz olduğunu düşünüyorsanız Ders 7 ve Ders 8i tekrar ediniz.

İtalyanca Artikeller

Artikel kavramı Türkçe’de olmayan bir konudur. İngilizce’de ise çok kapsamlı olmamakla birlikte mevcuttur. İngilizce’de artikeller belirtili ve belirtisiz olmak üzere iki grupta incelenir. Belirli ve bilinen bir şeyden bahsederken kullanılan artikeller belirtili artikellerdir. İngilizce de bu kapsamda kullanılan artikel “the” dır. Dolayısıyla belli bir arabadan bahsederken “the car”, belli bir masadan bahsederken “the table” veya belli bir penceren bahsederken “the window” deriz. Yani her durumda sadece “the” yı kullanırız.

Belirtisiz artikeller ise belirli olmayan herhangi bir isimden bahsederken kullanılmaktadır. İngilizce’de “a” ve “an” bu türden artikellerdir. Bilinen bir arabadan değilde herhangi bir arabadan söz ederken “a car”, masadan söz ederken “a table”, bir pencereden söz ederken ise “a window” deriz.

İtalyanca’da da artikeller belirtili ve belirtisiz artikeller olarak iki gruba ayrılır. İngilizce’den farklı olarak İtalyanca’da çok fazla artikel bulunur. Hangi ismin hangi artikelle kullanılacağı isimlerin cinsiyetine ve sayısına yani tekil ya da çoğul olmasına bağlıdır. Örneğin İngilizce’de masa için “the table” derken pencere için “the window” deriz. Fakat İtalyanca’da masa erkek kökenli bir isim olduğu için ona “il tavolo” , pencere dişi kökenli bir isim olduğu için ona “la finestra” deriz.

Artikeller, İtalyancanın en önemli konularından bir tanesidir çünkü isimleri cümle içerisinde artikelsiz olarak pek görmeyiz, yani onlar isimlerle bir bütün gibidirler. Yanlış artikel seçimi de cümleyi gramer açısından hatalı duruma getirir.

Başta da belirtildiği üzere İtalyanca artikeller, belirtili ve belirtisiz olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Bu derste, önce belirtili artikellere, ardından belirtisiz artikellere değinilecektir.

İtalyanca’da Belirtili Artikel Kullanımı

Erkek Karakterli İsimlerin Artikelleri

Bu kategoride tekil isimlerin üç, çoğul isimlerin iki tür artikeli bulunmaktadır.

a) Eğer isim sesli bir harfle başlıyorsa l’ artikeli kullanılır. Aşağıdaki tabloyu inceleyelim:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
l’amico Arkadaş l’indirizzo Adres
l’autobus Otobüs l’ospedale Hastane
l’elefante Fil l’albergo Otel
l’esame Sınav l’uccello Kuş

Sesli harfle başlayan erkek karakterli çoğul isimlerin artikeli gli dir. Yani isimler çoğullaştırılırken l’ artikeli gli ye çevrilir. Ayrıca önceki dersten hatırlayacağımız üzere erkek isimleri çoğullaştırırken son harflerini “i” yapmayı unutmayalım. Şimdi yukarıdaki isimlerin çoğul halini örnekleyebiliriz.

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
gli amici Arkadaşlar gli indirizzi Adresler
gli autobus Otobüsler gli ospedali Hastaneler
gli elefanti Filler gli alberghi Oteller
gli esami Sınavlar gli uccelli Kuşlar

b) Eğer isim “s” harfiyle başlıyor ve ardından sessiz harf geliyorsa, ya da “gn” veya “ps” harf grubuyla ya da “z” veya “x” harfleriyle başlıyorsa lo artikeli kullanılır. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
lo studente Öğrenci lo sgabello Tabure
lo sconto İndirim lo psicologo Psikolog
lo specchio Ayna lo zaino Sırt çantası

Bu isimlerin çoğul hallerinin artikeli yine gli dir. Dolayısıyla bu gruptaki isimler çoğul yapılırken lo artikeli gli ye, isimlerin son harfleri ise “i” harfine dönüştürülür. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
gli studenti Öğrenciler gli sgabelli Tabureler
gli sconti İndirimler gli psicologi Psikologlar
gli specchi Aynalar gli zaini Sırt çantaları

c) Eğer isim, bir önceki maddede ifade edilen harf ve harf gruplarından birisinin dışında herhangi bir sessiz harfle başlıyorsa il artikeli kullanılır. Erkek karakterli isimlerin çoğunluğu bu kategoridedir. Aşağıdaki tabloya göz atalım:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
il giornale Gazete il numero Numara, sayı
il cappello Şapka il mese Ay (Takvim ayı)
il giardino Bahçe il letto Yatak
il treno Tren il sogno Rüya

Bu gruptaki isimleri çoğul yaparken il olan artikelleri i artikeline dönüşür. Yine isimlerin son harflerini “i” yapmayı unutmayalım. Yukarıdaki tabloda verilen isimlerin çoğul hali aşağıda gösterildiği gibidir:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
i giornali Gazeteler i numeri Numaralar, sayılar
i cappelli Şapkalar i mesi Aylar
i giardini Bahçeler i letti Yataklar
i treni Trenler i sogni Rüyalar

Dişi Karakterli İsimlerin Artikelleri

Dişi karakterli isimlerin artikelleri erkek cinsiyetli isimlere göre daha sadedir. Bu kategoride tekil isimlerin iki, çoğul isimlerin ise bir tür artikeli bulunmaktadır.

a) Eğer isim sesli bir harfle başlıyorsa l’ artikeli kullanılır. Aşağıdaki tabloyu inceleyelim:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
l’amica Arkadaş l’opinione Fikir, düşünce
l’aula Derslik, sınıf l’opera Opera, eser
l’isola Ada l’oliva Zeytin

Bu gruptaki isimleri çoğul yaparken l’ artikeli le artikeline dönüştürülür. Ayrıca dişi cinsiyetli isimlerin çoğul yapma kuralını unutmayalım. Hatırlayacağımız gibi sonu “a” ile biten isimlerin sonunu “e” harfine, “e” harfi ile bitenlerin son harfini ise “i” harfine çeviriyorduk. Yukarıdaki kelimelerin çoğul yapılmış halleri aşağıda gösterildiği gibidir:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
le amiche Arkadaşlar le opinioni Fikirler, düşünceler
le aule Derslikler, sınıflar le opere Operalar, eserler
le isole Adalar le olive Zeytinler

b) Sessiz harfle başlayan tüm dişi cinsiyetli isimlerin artikeli la dır. Burada erkek isimlerde olduğu gibi “s” harfiyle başlayan ve ardından sessiz harf gelme durumu ya da diğer harf grupları istisnaları yoktur. Aşağıdaki tabloya göz atalım:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
la chiave Anahtar la verdura Sebze
la frutta Meyve la lezione Ders
la matita Kurşun kalem la zanzara Sivrisinek
la porta Kapı la stella Yıldız

Bu kategorideki isimlerin çoğul hallerinin artikeli yine le dir. Dolayısıyla bu gruptaki isimler çoğul yapılırken la artikeli le ye dönüştürülür. İsimlerin son harflerini de dişi cinsiyetli isimlerin çoğul yapma kurallarına uydurmayı unutmayalım. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
le chiavi Anahtarlar le verdure Sebzeler
le frutte Meyveler le lezioni Dersler
le matite Kurşun kalemler le zanzare Sivrisinekler
le porte Kapılar le stelle Yıldızlar

 

Belirtili Artikellerin Toplu Olarak Gösterilmesi

Yukarıda gösterdiğimiz artikel kurallarının özeti aşağıdaki tabloda ele alınmıştır:

İSİMLER TEKİL ARTİKELLER ÇOĞUL ARTİKELLER
Sesli Harfle Başlayan Erkek Karakterli İsimler L’ Gli
Baş Harfleri, S+Sessiz, Z, Ps, Gn ve X ile Başlayan Erkek Karakterli İsimler Lo Gli
Sessiz Harfle Başlayan Erkek Karakterli Diğer Tüm İsimler il i
Sesli Harfle Başlayan Dişi Karakterli İsimler L’ Le
Sessiz Harfle Başlayan Dişi Karakterli İsimler La Le

 

İtalyanca’da Belirtisiz Artikel Kullanımı

Belirtisiz artikeller, bu yazının ilk bölümünde de belirtildiği gibi, birlikte kullanıldıkları isimlere “herhangi bir” anlamını verirler. Belirtisiz artikeller çoğunlukla tekil isimlerle kullanılırlar. Çoğul isimlerle kullanımı daha istisnaidir. Dolayısıyla bu bölümde belirtisiz artikellerin yalnızca tekil durumları ile ilgili örnekler verilecektir. Bölümün sonundaki özet tablosunda ise hem tekil hem de çoğul belirtisiz artikellerin genel kullanımı gösterilecektir.

Erkek Karakterli İsimlerin Artikelleri

Aşağıda verilen tüm kelimeler, yukarıda belirtili artikeller konusu anlatılırken seçilen isimlerle bire bir aynıdır. Böylelikle öğrenirken karşılaştırma yapma olanağına sahip olabileceksiniz.

a) Eğer isim sesli bir harfle başlıyorsa un artikeli kullanılır. Aşağıdaki tabloyu inceleyelim:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
un amico Arkadaş un indirizzo Adres
un autobus Otobüs un ospedale Hastane
un elefante Fil un albergo Otel
un esame Sınav un uccello Kuş

b) Eğer isim “s” harfiyle başlıyor ve ardından sessiz harf geliyorsa, ya da “gn” veya “ps” harf grubuyla ya da “z” veya “x” harfleriyle başlıyorsa uno artikeli kullanılır. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
uno studente Öğrenci uno sgabello Tabure
uno sconto İndirim uno psicologo Psikolog
uno specchio Ayna uno zaino Sırt çantası

c) Eğer isim, bir önceki maddede ifade edilen harf ve harf gruplarından birisinin dışında herhangi bir sessiz harfle başlıyorsa yine un artikeli kullanılır. Aşağıdaki tabloya göz atalım:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
un giornale Gazete un numero Numara, sayı
un cappello Şapka un mese Ay
un giardino Bahçe un letto Yatak
un treno Tren un sogno Rüya

Dişi Karakterli İsimlerin Artikelleri

a) Eğer isim sesli bir harfle başlıyorsa un’ artikeli kullanılır. Aşağıdaki tabloyu inceleyelim:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
un’amica Arkadaş un’opinione Fikir, düşünce
un’aula Derslik, sınıf un’opera Opera, eser
un’isola Ada un’oliva Zeytin

b) Sessiz harfle başlayan tüm dişi cinsiyetli isimlerin artikeli una dır. Aşağıdaki tabloya göz atalım:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
una chiave Anahtar una verdura Sebze
una frutta Meyve una lezione Ders
una matita Kurşun kalem una zanzara Sivrisinek
una porta Kapı una stella Yıldız

 

 

Belirtisiz Artikellerin Toplu Olarak Gösterilmesi

Yukarıda gösterdiğimiz artikel kurallarının özeti aşağıdaki tabloda ele alınmıştır:

İSİMLER TEKİL ARTİKELLER ÇOĞUL ARTİKELLER
Sesli Harfle Başlayan Erkek Karakterli İsimler un degli
Sessiz Harf ve S+Sessiz, Z, Ps, Gn ve X ile Başlayan Erkek Karakterli İsimler uno degli
Sessiz Harfle Başlayan Erkek Karakterli Diğer Tüm İsimler un dei
Sesli Harfle Başlayan Dişi Karakterli İsimler un’ delle
Sessiz Harfle Başlayan Dişi Karakterli İsimler una delle

 

Son Söz: Artikeller konusunun daha iyi anlaşılabilmesi için bunların cümle içerisinde nasıl kullanıldıklarını gösteren örnek cümlelere ihtiyaç vardır. Önümüzdeki derslerin konuları olan sıfatlar konusu tamamlanınca, fiil çekimleriyle birlikte bol bol örnek cümle analizleri yapılacaktır. Böylelikle şimdiye kadar gösterilen konular daha kalıcı bir biçimde öğrenilecektir.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir