İtalyancada Zamanlar ve Kullanıldıkları Yerler

İtalyancada genel olarak şimdiki zaman, geçmiş zaman ve gelecek zaman olmak üzere üç tip zaman kullanımı söz konusudur. Bu zamanlar da kendi içlerinde alt gruplara ayrılmaktadır. İtalyanca’da kullanılan zamanlar, İngilizcedeki kadar çok değildir. Bu derste İtalyanca zamanlar başlığı altında, İtalyancada zamanların genel özelliklerine değinilerek kullanım alanları gösterilmeye çalışılacaktır. İlerleyen Derslerde ise burada göreceğimiz zamanlar ayrıntılı bir şekilde açıklanacaktır.

İtalyancada Şimdiki Zaman veya Geniş Zaman

Daha önce İtalyanca hakkında genel bilgiler verdiğimiz dersimizde de değindiğimiz gibi İtalyancada Şimdiki Zaman ve Geniş Zaman tek bir zamandır ve adı “il Presente Indicativo” dur. Yani bu zaman Türkçedeki hem şimdiki zamana hem de geniş zamana karşılık gelmektedir.

Tempo Presente’nin kullanıldığı yerlerden ilki, konuşma anında yapılan eylemlerin ifade edilmesidir. Bu kapsamda, “Ben şu anda kitap okuyorum”, “Nereye gidiyorsun?”, “Seni düşünüyor” ya da “Size gelmek istiyorlar” gibi cümleler il Presente Indicativo kullanılarak oluşturulur.

Bu zaman ikinci olarak, her zaman geçerli olan gerçekler ile alışkanlık haline gelen eylemlerin anlatılmasında kullanılır. Örneğin “Güneş dünyadan büyüktür”, “Altın demirden daha değerlidir”, “Sabahları erken kalkarım”, “Pazar günleri işe gitmezler” gibi durumlar bu alt başlık altında değerlendirilebilir.

Bu zaman, gelecekte olması beklenen ya da düşünülen eylemlerin ifade edilmesinde de kullanılır. “Bu akşam yemeğini dışarıda yiyoruz” ya da “İtalyanca öğrenmeye başlıyorlar” gibi cümleler bu konuya örnek olarak gösterilebilir.

Il Presente Indicativo, ayrıca belirli bir süreden bu yana gerçekleşen eylemlerin belirtilmesinde de kullanılır. Örneğin, “İki aydır İtalyanca çalışıyorum” veya “Üç saatten bu yana sizi bekliyoruz” cümlelerinde olduğu gibi.

İtalyancada Geçmiş Zaman ve Zamanlar

İtalyancada geçmiş zamanlar genel olarak beş ayrı başlık altında değerlendirilebilir. Şimdi bu zamanların nerelerde ve hangi durumda kullanıldıklarına kısaca göz atalım

1-) Yakın Geçmiş Zaman (il Passato Prossimo)

Yakın sayılabilecek bir geçmişte yapılmış ve tamamlanmış eylemlerin aktarılmasında kullanılır. Eylem tamamlanmış olsa bile bazı durumlarda etkileri şu anda hissedilebilir. Türkçedeki di li geçmiş zaman gibidir.

Örneğin, “Bu sabah erken kalktım”, “Yarım saat önce uyudu”, “Bir araba satın aldılar” ya da “Dün okula gittin mi?” gibi cümleleri kurarken Passato Prossimo‘dan yararlanırız.

2-) Imperfetto Zaman

Bu zaman genel anlamda, geçmişte belirli bir süre devam eden eş zamanlı eylemlerin anlatılmasında veya geçmişte alışkanlık haline gelmiş bir durumun ya da olayların aktarılmasında kullanılır. Örnek vermek gerekirse “Yemek yerken televizyon izliyordum”, “Kar yağarken kartopu oynuyorlardı”, “Eskiden çok iyi bir futbolcuydu” ya da “Çocukken ağaçlara tırmanırdık” gibi cümleleri Imperfetto zamanını kullanarak kurarız.

Aynı anda gerçekleşen iki eylemi anlatmak için Imperfetto ile birlikte Passato Prossimo zamanını da kullanabiliriz. Bu kullanımda, Passato Prossimo daha çok anlık bir eylemi, Imperfetto ise süregelen eylemi belirtir. Örneğin “Ders çalışırken elektrikler kesildi” ya da “Arkadaşım eve girdiğinde ben uyuyordum” cümlelerinde olduğu gibi.

3-) Uzak Geçmiş Zaman (il Passato Remoto)

Uzak Geçmiş Zaman, geçmişte olup bitmiş ve şu anda etkileri görülmeyen olayları anlatmak için kullanılan bir zamandır. Günlük konuşma dilinde kullanımı Passato Prossimo kadar yaygın değildir. Türkçedeki karşılığı yine di li geçmiş zaman gibidir.

Örnek vermek gerekirse; “Birinci Dünya Savaşı 1914 yılında başladı”, “Bütün müzeleri ziyaret ettik” gibi cümleler Passato Remoto ile oluşturulabilir. Fakat yukarıda da belirttiğimiz gibi, özellikle konuşma dilinde bu cümleleri daha çok Passato Prossimo ile oluştururuz.

4-) Miş’li Geçmiş Zaman (il Trapassato Prossimo)

Bu zaman ile, geçmişte meydana gelen ve Passato Remoto veya Imperfetto zamanları ile belirtilen eylemlerden önce gerçekleşen başka bir eylem ifade edilir. Kullanım mantığı olarak İngilizcedeki Past Perfect Tense gibidir. 

Örneğin, “Halı sahaya vardığımızda maç başlamıştı” cümlesini ele alalım. Burada “Halı sahaya varmak” cümlesi Passato Prossimo ile kurulurken, daha önce gerçekleşen “Maçın başlaması” eylemi ise Trapassato Prossimo zaman ile ifade edilir.

Trapassato Prossimo zamanı bazen tek başına da kullanılabilir. Bu durumdaki anlamı yine Türkçedeki miş li zamanı karşılar. Örnek vermek gerekirse “Çok yorulmuştum” ya da “Bütün evi temizlemişlerdi” cümlelerinde olduğu gibi.

5-) Uzak Geçmiş Öncesi Zaman (il Trapassato Remoto)

Tek başına kullanılmayan bu zamandan, Passato Remoto zamanı ile oluşturulan cümlelerle kullanılan yan cümlelerin oluşturulmasında yararlanılır. Gramer açısından, Passato Prossimo zamandan önce yapılıp tamamlanmış eylemler ifade edilir. Bu zaman da yine günlük konuşma dilinde sıklıkla kullanılan bir zaman değildir.

Örneğin “Kırmızı kartı gördükten sonra çok üzüldü” veya “Onu görür görmez aşık oldu” gibi cümleler bu kapsamda oluşturulabilirler.

İtalyancada Gelecek Zaman ve Zamanlar

İtalyancada gelecek zamanlar genel olarak iki başlık altında değerlendirilebilir. Şimdi bu zamanların nerelerde ve hangi durumda kullanıldıklarına kısaca göz atalım

1-) Basit Gelecek Zaman (il Futuro Semplice)

Basit Gelecek Zaman ile ilk olarak, gelecekte gerçekleşecek eylemler anlatılır. Örneğin “Yarın hava çok soğuk olacak”, “Önümüzdeki hafta sınava girecek misin?” veya “İş arkadaşlarıyla akşam yemeği yiyecekler” gibi

Gerçekleştirilmesi düşünülen plan ve projelerden bahsedilirken de yine Futuro Semplice zamanından yararlanılır. Örneğin, “Üniversiteyi İtalya’da okuyacağım” ya da “Bu akşam maçı stadyumda izleyeceğim” cümlelerinde olduğu gibi.

Aynı zamanda, tahmin veya olasılık belirtilmesi gereken durumlarda da Basit gelecek zaman kullanılır. “Kardeşi tahminen 10 yaşındadır” gibi bir cümleyi bu zamanda oluşturabiliriz.

2-) Bileşik Gelecek Zaman (il Futuro Anteriore)

Gelecekte gerçekleşecek bir eylemden önce ortaya çıkan başka bir eylemi ifade etmek için kullanılır. Türkçe’de yapmış olacağım şeklinde bir anlam verir. Bu zamanı kullanırken gelecekte yapılacak iki farklı işin olması gerekir. Bunlardan zaman olarak önce olanı Futuro Anteriore, sonra gerçekleşecek olanı ise Futuro Semplice ile ifade edilir.

Örneğin “İtalyanca öğrendikten sonra İtalya’ya gideceğim” cümlesini ele alalım. Burada önce İtalyanca öğrenilecek, sonra İtalya’ya gidilecek anlamı vardır. Bu eylemlerden ilki olan “İtalyanca öğrenmek” ifadesi Bileşik Gelecek Zaman ile, daha sonra gerçekleşecek olan “İtalya’ya gitmek” ifadesi ise Basit Gelecek Zaman ile oluşturulur.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir