Ders-7: İtalyanca İsimler & İsimlerin Cinsiyeti ve Sayısı-1

İnternetten ücretsiz İtalyanca öğrenmek amacıyla oluşturduğumuz sitemizde derslerimize kaldığımız yerden devam ediyoruz. İtalyanca kursu niteliğinde olan derslerimizi takip ettiğinizde, İtalyanca-Türkçe çeviri, gramer, sözlük çalışması, konuşma pratikleri, kelimeler, cümleler ve şarkılar gibi dil eğitimi açısından önemli olan konuları öğrenebileceksiniz. Ayrıca kendi kendine İtalyanca öğrenmek kolay mı?, İtalyanca öğrenmeye nereden başlanmalı? ya da İtalyancayı nasıl öğrenebilirim? gibi sorularınıza yanıt bulabileceksiniz. İtalyanca kitap ve eğitim seti tadında hazırladığımız İtalyanca dersleri sitemize tekrar hoş geldiniz.

Dersin İçeriği

İki dersten oluşan İtalyanca İsimler konusunu bitirdiğinizde, İtalyanca’da isimlerin genel özellikleri, isimlerin cinsiyetleri ile isimlerin tekil halleri ve bunların nasıl çoğul yapıldığını öğreneceksiniz.  Eğer isimler konusunu iyi bir biçimde öğrenirseniz, İtalyanca’da çok önemli bir kavram olan artikeller konusunu daha kolay kavrayabilirsiniz. Telaffuz konusunda hala eksikleriniz olduğunu düşünüyorsanız Ders-1 ve Ders-2yi tekrar ediniz.

İtalyanca İsimler

İtalyanca’da isimler “erkek” ve “dişi”  (maschile ve femminile) olarak iki gruba ayrılırlar. İsimlerin bir cinsiyetinin olması Türkçe’de olmadığı gibi İngilizce’de de bulunmaz. Fakat İtalyanca’da gramer açısından doğru bir cümle kurabilmek veya hatasız bir şekilde konuşabilmek için kurduğumuz cümlelerin içerisinde geçen isimlerin cinsiyetlerini muhakkak surette doğru bir şekilde belirlemek durumundayız. Bunun sebeplerini örneklerle açıklayalım:

İsim-Artikel İlişkisi

İtalyanca’da  isimleri  cümle içerisinde çoğu zaman artikelleriyle birlikte görürüz. Yani isimler, artikelleriyle bir bütün gibidir. Bir ismin önüne hangi artikelin getirileceği,  o ismin cinsiyeti ve sayısı, yani tekil ya da çoğul olmasıyla ilgilidir. Dolayısıyla doğru cümleler kurabilmek için doğru artikelin belirlenmesi, doğru artikelin seçilmesi için ise de ismin cinsiyetinin doğru bir şekilde tespit edilmesi gerekmektedir. Aşağıdaki tabloya göz atalım:

İTALYANCA TÜRKÇE
Abbiamo letto il giornale. Gazeteyi okuduk.
Ho preparato la cena. Akşam yemeğini hazırladım.
Abbiamo letto i giornali. Gazeteleri okuduk.

a) İlk cümlede isim olan kelime “giornale” yani gazetedir. Gazete İtalyanca’da erkek kökenli bir kelimedir ve “il” artikelini alır. Dolayısıyla biz bu cümleyi kurarken “giornale” kelimesinin erkek bir kelime olduğunu ve bu kelimenin “il” artikeli almak durumunda olduğunu bilmeliyiz. Bu cümleyi başka bir artikelle ya da artikelsiz kurmak doğru olmaz. Yani “abbiamo letto giornali” ya da “abbiamo letto la giornale” şeklinde kullanmamalıyız.

b) İkinci cümlede, isim olan kelime akşam yemeği anlamına gelen “cena” dır. Bu isim dişi kökenli bir kelime olup “la” artikelini alır. Aynı şekilde başka bir artikelle ya da artikelsiz kullanım bu cümleyi yapısal olarak sorunlu bir hale getirir. Örneğin “il cena” şeklinde bir kullanım gramer açısından problem ortaya çıkartır.

c) Üçüncü cümlede ise, “giornali” gazeteler demektir. Bu kelime erkek karakterli ve çoğul bir kelime olduğu için “i” artikelini alarak kullanılabilir. Yani bu cümleyi “abbiamo letto il giornali” şeklinde oluşturamayız çünkü çoğul bir ismin önüne “il” artikeli gelmez (artikel konusu bir sonraki derste anlatılacağı için bu derste isim-artikel ilişkisine ayrıntılı bir şekilde değinilmeyecektir).

İsim-Sıfat İlişkisi

Türkçe’de isimleri sıfatlarla birlikte kullanırken ne isimleri ne de sıfatları herhangi bir değişikliğe tabi tutmayız. Örneğin “yeni” sıfatı, isim olan “araba” kelimesiyle kullanılınca “yeni araba”, “kitap” ile kullanıldığında ise “yeni kitap” şeklinde ifade edilir. Görüldüğü gibi ne sıfatta, ne de isimlerde herhangi bir değişiklik olmamıştır

İtalyanca’da ise sıfatlar, ismin cinsiyetine ve sayısına göre değişiklik gösterir. Dolayısıyla İtalyanca’da sıfatları doğru bir şekilde kullanabilmek için sıfatla birlikte kullanılacak ismin cinsiyetini ve sayısını biliyor olmamız gerekir. Aşağıdaki tabloya göz atalım:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
Libro nuovo Yeni kitap Libri nuovi Yeni kitaplar
Macchina nuova Yeni araba Macchine nuove Yeni arabalar

a) İlk örnekte, “libro-kitap” kelimesi erkek kökenli bir isimdir (“o” bitimli isimler kural olarak erkektir). “nuovo-yeni” sıfatını “libro” ile kullanırken sıfatın son harfinin ismin cinsiyetine göre belirlenen son harfi ile uyumlu olması gerekir. Yani “libro” kelimesi “o” harfi ile bittiği için “nuovo” sıfatı da “o” harfi ile biter. Eğer bu ifadeyi söylerken “libro nuova” dersek yanlış yapmış oluruz.

b) İkinci örnekte, “macchina-araba” kelimesi dişi kökenli bir isimdir (“a” bitimli isimler kural olarak dişidir). “nuovo-yeni” sıfatını “macchina” ile kullanırken sıfatın son harfinin ismin cinsiyetine göre belirlenen son harfi ile uyumlu olması gerekir. Yani “macchina” kelimesi “a” harfi ile bittiği için “nuovo” sıfatı da “a” harfi ile biter.

c) Üçüncü örnekte, “libri-kitaplar” kelimesi erkek kökenli çoğul bir isimdir. “nuovo-yeni” sıfatını “libri” ile kullanırken sıfatın son harfinin ismin cinsiyetine göre belirlenen son harfi ile uyumlu olması gerekir. Yani “libri” kelimesi “i” harfi ile bittiği için “nuovo” sıfatı da “i” harfi ile biter.

d) Dördüncü örnekte, “macchine-arabalar” kelimesi dişi kökenli çoğul bir isimdir. “nuovo-yeni” sıfatını “macchine” ile kullanırken sıfatın son harfinin ismin cinsiyetine göre belirlenen son harfi ile uyumlu olması gerekir. Yani “macchine” kelimesi “e” harfi ile bittiği için “nuovo” sıfatı da “e” harfi ile biter.

Bu açıklamalardan sonra isimlerin cinsiyetleri konusunun ayrıntılarına girebiliriz

İtalyanca İsimlerin Cinsiyeti

 İlk yazıda da söz edildiği gibi, İtalyanca’da istisnalar hariç isimlerin son harfleri hep sesli harftir. Tekil isimler çoğunlukla a, e ve o harfleriyle, çoğul isimler ise e ve i harfleriyle biterler. Bir ismin erkek karakterli mi yoksa dişi karakterli mi olduğu kelimenin son harfine göre belirlenir.

İtalyanca Erkek Karakterli (Maschile) İsimler

Kural olarak “o” bitimli isimlerin çok büyük çoğunluğu ile “e” bitimli isimlerin bir bölümü erkek (maschile) isimlerdir. Dolayısıyla “o” harfi ile biten bir isim görüldüğü zaman o ismin erkek karakterli olduğu düşünülür. Aşağıda “o” bitimli erkek karakterli isimlerden bir bölümü gösterilmiştir.

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
Numero Numara, sayı Prezzo Fiyat
Zucchero Şeker Minuto Dakika
Vino Şarap Letto Yatak
Tavolo Masa Inverno Kış
Pomodoro Domates Giorno Gün
Esercizio Alıştırma Oro Altın
Parco Park Argento Gümüş
Passaporto Pasaport Burro Tereyağı
Riso Pirinç Cielo Gökyüzü

“e” bitimli isimlerin bir kısmı erkek karakterlidir. Bunların tümüne yönelik, hangisinin erkek hangisinin dişi olduğunu belirlemeye yönelik kesin kurallar bulunmamaktadır. Dolayısıyla İtalyanca’yı ilk öğrenmeye başladığınızda ezberlemeye çalışmak en doğru seçenektir. Zaman içerisinde, İtalyanca’yı ilerletmeye başlayınca birçoğunun cinsiyetini otomatik olarak doğru tahmin etmeye başlayacaksınız.

Bu kapsamda cinsiyeti erkek olup “e” harfi ile biten isimlerin bazıları şunlardır:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
Cuore Kalp Fiore Çiçek
Colore Renk Latte Süt
Dente Diş Mare Deniz
Errore Hata Sole Güneş
Giornale Gazete Paese Ülke
Miele Bal Continente Kıta

“a” bitimli isimlerin çok çok azı ile sessiz harfle biten ve İtalyanca’ya yabancı dillerden geçen az sayıda isim de erkek karakterlidir. Bunlardan bazıları aşağıda gösterildiği gibidir:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
Cinema Sinema Autobus Otobüs
Clima İklim Bar Bar
Problema Problem Film Film

 

İtalyanca Dişi Karakterli (Femminile) İsimler

Kural olarak “a” bitimli isimlerin çok büyük çoğunluğu ile “e” bitimli isimlerin bir bölümü dişi (femminile) isimlerdir. Dolayısıyla “a” harfi ile biten bir isim görüldüğü zaman o ismin dişi karakterli olduğu düşünülür. Aşağıda “a” bitimli dişi karakterli isimlerden bir bölümü gösterilmiştir:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
Scuola Okul Vita Hayat
Matita Kurşun kalem Acqua Su
Piazza Meydan Luna Ay
Domanda Soru Birra Bira
Risposta Cevap Bocca Ağız
Oliva Zeytin Camera Oda
Frutta Meyve Dieta Diyet
Gonna Etek Esperianza Tecrübe
Rivista Dergi Data Tarih

“e” bitimli isimlerin bir bölümünün erkek karakterli olduğuna değinmiştik. Geri kalan bölümü ise dişi cinsiyetlidir. Cinsiyeti dişi olup “e” harfi ile biten isimlerin bazıları şunlardır:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
Lezione Ders Stagione Mevsim
Neve Kar Canzone Şarkı
Notte Gece Lavatrice Çamaşır makinesi
Stazione İstasyon Soluzione Çözüm
Carne Et Televisione Televizyon
Frase Cümle Riunione Toplantı

“o” bitimli isimlerin çok çok azı ile “i” harfi ile biten az sayıda isim de dişi karakterlidir. Bunlardan bazıları aşağıda gösterildiği gibidir:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
Mano El Crisi Kriz
Radio Radyo Tesi Tez

Bu dersin devamı, bir sonraki ders olan Ders-8de anlatılacaktır.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir