İtalyanca Fiiller ve Fiil Çekimleri

Bu yazıda, İtalyancada fiillerin genel özellikleri, düzenli ve düzensiz fiiller hakkında temel bilgiler ve fiillerin nasıl çekimlendikleri hususları üzerinde durulacaktır. İlk yazımızda fiillerle ilgili olarak kısa bilgiler vermiştik. Bu yazımızda konuyu daha ayrıntılı olarak ele alacağız.

İtalyancada Fiillerin Genel Özellikleri

Türkçe’de fiiller mastar halde bulunurken sonlarında “mek” ve “mak” ekleri yer alır. “Koşmak” ve “Gelmek” örneklerinde olduğu gibi. Fiil çekimleri yapılırken mastar hali atılarak fiilin kök hali bırakılır ve bu kök kısmına şahıslara ve zamanlara göre ekler getirilerek fiil çekimleri yapılır.

“Gelmek” fiilini ele alırsak, bu fiilin kök kısmı “Gel” dir ve bu fiil için; Gel-iyorum, gel-irim, gel-dim, gel-miştim, gel-eceğim, gel-ecektim gibi ekler ile fiil çekimlerini gerçekleştiririz. “Ben” için yapılan bu çekimleri “Sen”, “O”, “Biz”, “Siz” ve “Onlar” için de benzer şekilde yapabiliriz.

İtalyancada ise fiilerin mastar halleri “are”, “ere” ve “ire” ekleriyle biter. Bunların anlamları bizdeki “mek” ve “mak” da olduğu gibidir. Örneğin “Konuşmak” anlamına gelen “Parlare”, “Yazmak” anlamına gelen “Scrivere” ve “Bitirmek” anlamına gelen “Finire” de olduğu gibi. Aynı Türkçe’deki gibi, bu fiillerin mastar bölümü atılınca kök kısımları kalmaktadır. Örneğin “Parlare” fiilinin kök kısmı “Parl” dir.

İtalyancada fiiller, çekim özelliklerine göre iki ana gruba ayrılır. Bunlardan ilki Düzenli Fiiller, diğeri ise Düzensiz fiillerdir. Şimdi yukarıda anlattığımız genel özellikleri, bu iki ayrıma göre biraz ayrıntılandıralım.

İtalyancada Düzenli Fiiller

Düzenli fiillerin çekimleri Türkçe’de olduğu gibidir. Yani fiilin mastar ifade eden son bölümü atılarak kök kısmı bırakılır ve bu kısmın sonuna belirli ekler getirilerek çekim tamamlanır. İtalyancada düzenli fiillerin zamanlara göre nasıl çekildiklerini örneklerle açıklayalım:

İtalyancada şimdiki zaman ile geniş zaman aynıdır ve tek bir zamandır. “Parlare” fiilini bu zamanda çekerken öncelikle “are” olan mastar kısmını atarak “Parl” olan kök kısmını elde ederiz. Bu kısmın sonuna “o” harfini eklediğimize oluşan ifade “Parlo” şeklinde olur ve “Konuşuyorum” veya “Konuşurum” anlamına gelir. Eğer “i” harfini eklersek “Parli” ifadesini oluşturarak ikinci tekil çekimini elde ederiz. Bu durumda anlam, “Konuşuyorsun” veya “Konuşursun” şeklinde olur.

Diğer düzenli fiillerin çekimlerini de benzer şekillerde elde ederiz. Örneğin “Scrivere” fiili için “Scrivo”, “Yazıyorum” veya “Yazarım”; “Scrivi” ise “Yazıyorsun” ya da “Yazarsın” anlamındadır.

Eğer düzenli fiilleri gelecek zamanda çekmek istersek kök kısmına “o” yerine “eró” eki ekleriz. Bu durumda, “Parleró” ifadesi “Konuşacağım”, “Scriveró” ifadesi ise “Yazacağım” anlamına gelir. İkinci tekil çekimde ise kök kısmına “erai” eklenir. Yani “Parlerai” ifadesi “Konuşacaksın”; “Scriverai” kelimesi ise “Yazacaksın” anlamına gelir.

Düzenli fiillerin diğer zamanlardaki çekimleri de benzer şekildedir. Yani kök kısmına hep aynı belirli ekler getirilerek işlem gerçekleştirilir. Düzenli fiillerin ayrıntılı çekim özelliklerine sonraki derslerde değinileceği için konuyu şimdilik burada bitiriyoruz.

İtalyancada Düzensiz Fiiller

İtalyancada düzensiz fiiller derken, çekilirken genel anlamda bir kurala uymayan fiiller kastedilir. Örneğin düzenli fiillerde birinci tekil şahıs için “o” eki ekleyerek “konuşuyorum” veya “yazıyorum” ifadelerini elde ediyorduk.

Düzensiz fiillerde ise böyle bir kural genel anlamda söz konusu değildir. Örneğin “Gitmek” anlamına gelen “Andare” fiilinin birinci tekil çekimi “Ando” değil “Vado” dur. İkinci tekil çekimi de “Andi” değil “Vai” dir.

Şimdiki veya geniş zamandaki başka bir düzensiz fiil ise “Bir yerden çıkmak” anlamına gelen “Uscire” fiilidir. Eğer bu fiil düzenli bir fiil olsaydı çekimleri “Usco” veya “Usci” şeklinde olacaktı. Fakat düzensiz bir fiil olduğu için kural dışı olarak “Esco” ve “Esci” şeklinde çekilir.

Son Söz

Yukarıda verdiğimiz örneklerimizde çekimler sadece birinci ve ikinci tekil şahıslar olan “Ben” ve “Sen” için yapılmıştır. Konuyu dağıtmamak açısından diğer şahıs çekimlerine burada yer verilmemiştir. Bunlar ilerleyen derslerde yeri geldiğince gösterilecektir.

İtalyancada fiillerin düzenli olup olmadıkları zamanlara göre değişmektedir. Örneğin şimdiki zamanda düzensiz çekimi olan bir fiil geçmiş zamanda düzenli olabilmektedir.

Son olarak, web sitemizi ve henüz kuruluş aşamasında olsa da sosyal medya hesaplarımızı takip etmeyi unutmayınız.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir