Ders-15: İtalyanca Essere Fiili ile Cümle Kalıpları & Anlamlı Sözler-1

Dersin İçeriği

Bu dersi tamamladığınızda İtalyanca’da Essere fiili kullanılarak oluşturulan ve günlük hayatta sıklıkla karşılaşabileceğiniz cümle kalıplarını ve kalıplaşmış ifadeleri öğreneceksiniz. Bu dersi daha iyi anlamak ve daha kalıcı bir hale getirmek için Ders-13 ve Ders 14‘ü tekrar etmenizi öneririz.

Essere Fiili ile Kurulan Cümle Kalıpları

Essere fiili İtalyanca’da çok yaygın olarak kullanılan bir fiildir. Bundan önceki son iki derste, bu fiilin durum bildiren cümle oluşumlarında nasıl kullanıldığını görmüştük. Essere fiiline ayrıca bazı geçmiş ve gelecek zamanların fiil çekimlerinde rastlanmaktadır. İtalyanca’da çok önemli görülen bu konuya sonraki derslerde ayrıntılı bir biçimde değinilecektir.

Tüm bunların yanında Essere fiilinden, günlük hayatta sıklıkla kullanılan bazı cümle ve cümlelerin oluşturulmasında yararlanılmaktadır. Aşağıda maddeler halinde vereceğimiz bu kullanımları iyi bir şekilde öğrenmenizi öneririz.

1-) “Essere + Milliyetler” Cümle Yapısı

Essere fiilinin ardından milliyet sıfatları gelirse “Ben Türküm”, “Sen İtalyan değilsin” veya “Onlar Alman mı?” gibi anlamlar ortaya çıkar. Bu konu ile ilgili örneklere geçmeden önce milliyet sıfatlarının yaygın olarak kullanılanlarını öğrenelim.

MİLLİYET SIFATI ANLAMI MİLLİYET SIFATI ANLAMI
Turco Türk Portoghese Portekizli
Italiano İtalyan Cinese Çinli
Spagnolo İspanyol Giapponese Japon
Francese Fransız Indiano Hintli
Inglese İngiliz Siriano Suriyeli
Americano Amerkalı Russo Rus
Tedesco Alman Iraniano İranlı
Azero Azerbaycanlı Bulgaro Bulgar
Greco Yunan Canadese Kanadalı

Tabloda gördüğünüz gibi, milliyet sıfatlarının bazıları “o” bitimli, bazıları ise “e” bitimlidir. Ders-10dan hatırlayacağımız gibi, “o” bitimli sıfatlar hem ismin cinsiyetine hem de sayısına göre değişirken “e” bitimli sıfatlar sadece sayısına göre değişmekteydi. Aynı durum milliyet sıfatları için de geçerlidir. Aşağıdaki tabloda Essere fiilinin mülkiyet sıfatları ile beraber kullanımı gösterilmektedir.

MİLLİYET SIFATI ANLAMI MİLLİYET SIFATI ANLAMI
Sono Turco Ben Türküm (Erkek) Sono Francese Ben Fransızım (Erkek)
Sono Turca Ben Türküm (Bayan) Sono Francese Ben Fransızım (Bayan)
Siamo Turchi Biz Türküz (Erkek) Siamo Francesi Biz Fransızız (Erkek)
Siamo Turche Biz Türküz (Bayan) Siamo Francesi Biz Fransızız (Bayan)

Olumlu Cümle ve Cümleler İçin Kullanımı

Tablonun sol tarafında “o” bitimli sıfatların kullanımı gösterilmiştir. Hatırlayacağımız gibi bu sıfatların dört türlü kullanımı vardı. Eğer cümleyi kuran, yani “Ben Türküm” diyen kişi erkekse “Sono Turco”, bayansa “Sono Turca” demek zorundadır. Bu kural ikinci ve üçüncü tekil şahıslar için de geçerlidir. Örneğin bir erkek için “Sen Türksün” demenin İtalyanca karşılığı, “Sei Turco” bayan için ise, “Sei Turca” dır. Benzer şekilde “O bir Türk” derken “lui é Turco”, bayan için ise “lei é Turca” denilir. Daha önce de belirttiğimiz gibi “io” ,“tu”, “lui” , “lei” gibi şahıs zamirlerini kullansak da kullanmasak da anlamsal bir değişiklik olmamaktadır.

Çoğul kullanımda ise “o” bitimli sıfatların sonu “i”, “a” bitimlilerin ise “e” olmaktaydı. Bu durumda “Biz Türküz” diyen grubun tümü bayansa “Siamo Turche”, diğer durumlarda ise “Siamo Turchi” denilir. Aynı şekilde “Siz Türksünüz” için “Siete Turchi” veya “Siete Turche”, “Onlar Türkler” demek için ise “Sono Turchi” ya da “Sono Turche” kullanılır.

Tablonun sağ tarafında gösterilen “e” bitimli sıfatlar ise cinsiyete göre değil, sayıya yani tekil ya da çoğul olma durumuna göre değişim göstermektedir. Bu durumda “Ben Fransızım” demek isteyen kişi ister bayan isterse erkek olsun “Sono Francese” cümlesini kurmak durumundadır. Benzer şekilde “Sen Fransızsın” derken de her iki durumda da “Sei Francese” cümlesinden yararlanılır.

Çoğul durumlarda ise “e” bitimli sıfatın sonu “i” harfine dönüşüyordu. Bu durumda ister bayanlardan isterse erkeklerden oluşan bir grup “Biz Fransızız” demek istediğinde aynı şekilde “Siamo Francesi” der. Yine “Siz Fransızsınız” derken “Siete Francesi”, “Onlar Fransızlar” için ise “Sono Francesi” kullanılır.

Sonuç olarak, yukarıdaki tabloda verilen tüm milliyet sıfatları “o” veya “e” bitimli olmalarına göre yukarıdaki kural ve açıklamalara göre kullanılırlar.

Olumsuz Cümle ve Cümleler İçin Kullanımı

Bir önceki dersten hatırlayacağımız gibi, olumsuz cümle ve cümleler oluşturulurken çekimli fiilin öncesine “non” eki getiriliyordu. Bu durumda “Ben İtalyan değilim” “Non sono italiano” veya “non sono italiana” şeklinde olmaktadır. Benzer biçimde, “Sen Çinli değilsin”, “Non sei cinese” veya “O İngiliz değil” ise “Non é inglese” olarak ifade edilir.

Çoğul durumlarda da durum aynıdır. Örneğin, “Biz Alman değiliz”, “Non siamo tedeschi” veya “Non siamo tedesche”, “Siz Kanadalı değilsiniz”, “Non siete canadesi” ya da “Onlar Portekizli değiller” ise “Non sono portoghesi” şeklindedir.

Soru Cümle ve Cümleleri İçin Kullanımı

Soru cümleleri ise konuşma dilinde vurguyla, yazı dilinde, olumlu cümlenin sonuna soru işareti getirilerek oluşturuluyordu. Bu durumda bir erkeğe “Sen Amerikalısın” demek “Sei americano”, “Sen Amerikalı mısın?” demek ise “Sei americano?” şeklindedir.

2-) “Essere + di” Kalıbı

“Essere + di” kalıbı, kendisinden sonra gelen şehir ismiyle beraber, kastedilen kişinin nereli olduğunu belirtir. Örneğin “Sono di İstanbul” ifadesi “Ben İstanbulluyum”, “lui é di Ankara” ifadesi ise “O Ankaralıdır” anlamlarına gelir.

İtalyanca’da çok sık kullanılan bir soru cümlesi “di dove +essere” kalıbıdır. Örneğin “di dove sei?” “Sen nerelisin” demek iken “di dove siete” “Sizler nerelisiniz?” anlamına gelmektedir.

İşte bu soruya cevap verirken yukarıda, birinci ve ikinci maddede öğrendiğimiz yapılara göre cevap veririz. Örneğin karşımızda bulunan kişi bize “di dove sei?” diye sorduğunda ona önce “Ben Türküm” anlamında “Sono Turco” ya da eğer bayan isek  “Sono Turca” ardından da örneğin “Sono di İzmir” deriz.

3-) “Essere + in” Kalıbı

“Essere + in” kalıbı, kendisinden sonra gelen ülke ismiyle birlikte, kastedilen kişinin o anda hangi ülkede olduğunu belirtir. Örneğin “Sono in Turchia”, “Ben Türkiye’deyim” anlamına gelmektedir.

Bu kalıbı olumsuz ve soru cümleleri için de kullanabiliriz. Örneğin “Biz Türkiye’de değiliz” demenin İtalyanca karşılığı “Non siamo in Turchia” dır. Benzer şekilde “Sen Türkiye’de misin?” diye sormak istediğimizde “Sei in Turchia?” deriz.

Bu konuya bir sonraki ders ile devam edilecektir.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir