Ders-14: İtalyanca Essere Fiili-2 & Cümle Yapısı & Cümle Örnekleri

Dersin İçeriği

Essere fiilinin öğrenilmesine devam edeceğimiz bu derste, olumsuz ve soru cümlelerinin nasıl oluşacağı üzerinde durulacak, ayrıca işaret sıfatları ve mülkiyet sıfatlarının Essere fiilinin bulunduğu cümlelerde ne şekilde kullanılabileceği konularına değinilecektir. Bu dersin daha iyi anlaşılabilmesi adına bir önceki dersin tekrar edilmesi önerilmektedir.

İtalyanca’da Essere Fiili (Devam)

Önceki dersten hatırlayacağımız gibi, İtalyanca’da Essere fiilinden, durum bildiren cümlelerin oluşturulmasında yararlanılıyordu. Örneğin “ben öğrenciyim”, “sen esmersin”, “onlar evdeler” gibi. Bu derste konulara kaldığımız yerden devam edeceğiz.

Essere Fiili ile İşaret Sıfatları ve Zamirleri

İşaret Sıfatları

İşaret sıfatı denilince “Questo” ve “Quello” sıfatları kullanılmaktaydı. Ders-11‘den hatırlayacağımız gibi, “questo” sıfatı yakındaki kişi veya nesneler için Türkçe’deki “bu” anlamına, “quello” sıfatı ise uzakta bulunan kişi veya nesneleri belirtmek amacıyla Türkçe’deki “şu” ya da “o” anlamlarına gelmektedir.

“Questo” ve “Quello” sıfatları, önüne geldikleri ismin cinsiyet ve sayısına göre şekil almaktadır. Örneğin “bu kitap” derken “questo libro”, “bu çanta” derken “questa borsa” şeklinde ifade edilirler. Bu sıfatlar Essere fiili ile kullanıldığında, fiilden sonra gelen sıfatın da ayrıca “questo” veya “quello” ile kullanılan sıfatın cinsiyeti ve sayısıyla uyumlu olması gerekmektedir.

Şimdi bunu örneklerle açıklayalım: Bir erkek çocuğu için “Bu çocuk mutludur” demek için İtalyanca’da “Questo bambino é contento” cümlesini kurarız. Gördüğünüz gibi erkek karakterli bir isim olan “bambino” dan bahsedildiği için, önündeki işaret sıfatı olan “questo” da “o” harfiyle biterek isme uyum sağlamıştır. Aslında bu konuya Ders-11‘de değinmiştik. Buna ek olarak “mutlu” “ya da “tatmin olmuş” anlamına gelen “contento” sıfatı da “bambino” ve “questo” ya uygun olarak kullanılmıştır.

Eğer yukarıdaki cümleyi çoğul olarak yani “Bu çocuklar mutludurlar” şeklinde kurmak istersek bunun karşılığı “Questi bambini sono contenti” dir. Bu cümlede “erkek çocuk” olan “bambino” çoğul yapılarak “bambini” haline getirilmiş ve başta bulunan “questo” sıfatı da buna uydurularak “questi” haline, “contento” sıfatı da “contenti” haline dönüştürülmüştür.

İlk cümlede Essere fiili üçüncü tekilde é ile çekilmiştir. Çünkü “bu çocuk” derken üçüncü tekil birisinden yani “O” veya İtalyanca olarak “lui” diyeceğimiz bir özneden bahsediyoruz. Fakat çoğul halde kullandığımız “bu çocuklar” öznesi üçüncü çoğulda “onlar” kişi zamiriyle ifade edilmektedir. Bir önceki dersten hatırlayacağımız gibi Essere fiilinin üçüncü çoğul çekimi “sono” olduğu için bu cümlede de onu kullandık.

Bu tür bir cümleyi dişi karakterli bir isimle çekmek istersek yine bu kurala uygun olarak hareket etmek zorundayız. Örneğin bir kız çocuğu için “Bu çocuk mutludur” demek istediğimizde bunun İtalyanca karşılığı “Questa bambina é contenta” dır. Burada “kız çocuğu” dişi karakterli bir isim olduğu için hem işaret sıfatı hem de fiilden sonra gelen sıfat bu isme uydurularak kullanılmıştır.

Bu cümlenin çoğul hali ise “Bu çocuklar mutludurlar” cümlesinin İtalyanca karşılığı olan “Queste bambine sono contente” dir. Burada bahsedilen çocuklar, tümü kızlardan oluşan bir grup çocuktur. Eğer içlerinden sadece bir tanesi bile erkek olsa “Questi bambini sono contenti” cümlesini kurmamız gerekirdi.

İşaret Zamirleri

İşaret zamirlerinde ise “Questo” ve “Quello” arkasına isim almaz ve bir kişiyi ya da nesneyi göstermek amaçlı kullanılır. Bunları kullanırken, işaret edilen şeyin cinsiyetine ve sayısına dikkat etmemiz gerekir.

Bu konunun daha iyi pekişmesi için aşağıdaki tablodaki örnekleri inceleyelim:

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
Questo libro é interessante Bu kitap ilginçtir Questo é un libro Bu bir kitaptır
Questi libri sono interessanti Bu kitaplar ilginçtirler. Questi sono libri Bunlar kitaplardır
Quel libro é utile O kitap faydalıdır Questo é un limone Bu bir limondur
Quei libri sono utili O kitaplar faydalıdırlar Questi sono limoni Bunlar limonlardır
Quest’amica é bella Bu arkadaş güzeldir Questo é un orologio Bu bir saattir
Queste amiche sono belle Bu arkadaşlar güzeldirler Questo sono orologi Bunlar saatlerdir
Quell’amica é buona O arkadaş iyidir Quella é una casa O bir evdir
Quelle amiche sono buone O arkadaşlar iyidirler Quelle sono case Onlar evlerdir
Quello studente é intelligente O öğrenci akıllıdır Quella é un’arancia O bir portakaldır
Quegli studenti sono intelligenti O öğrenciler akıllıdır Quelle sono arancie Onlar portakaldır

Tablonun Açıklaması

Yukarıdaki tablonun sol tarafında Essere fiili ile birlikte “Questo” ve “Quello” nun işaret sıfatı olarak kullanıldığı cümle örnekleri yer almaktadır. “Questo” ve “Quello”, işaret sıfatı olarak kullanıldıklarında, Ders-11den hatırlayacağımız gibi, kendisinden sonra gelen isme göre değişim göstermekteydi. Örneğin “libro” kelimesinin önünde “questo” olarak, “libri” kelimesinin önünde ise “questi” olarak yer almaktaydı.

Tablonun sağ tarafında ise bu sefer “Questo” ve “Quello” nun işaret zamiri olarak Essere fiili ile nasıl kullanıldığı gösterilmiştir. Burada örnek olarak verilen cümlelerde, konunun hatırlanması açısından belirtisiz artikeller kullanılmıştır. Ders-9da gördüğümüz gibi belirtisiz artikeller de ismin cinsiyetine ve sayısına göre değişmekteydi. Ayrıca çoğul durumlarda kullanılması zorunlu olmadığından burada da yer verilmemiştir.

Essere Fiili ile Mülkiyet Sıfatları ve Zamirleri

İtalyanca’da mülkiyet sıfatları, ardından gelen ismin cinsiyetine ve sayısına göre değişim göstermektedir. Ders-12den hatırlayacağımız gibi cümleyi kuran kişinin cinsiyeti ile bu sıfatların bir ilişkisi bulunmamaktaydı. Örneğin “benim kedim” derken, bu ifadeyi kullanan kişinin bayan veya erkek olması fark etmemektedir. Yani ikisi de “il mio gatto” demek durumundadır. Burada önemli olan “kedi” nin erkek bir kedi olması ve tekil halde bulunmasıdır.

Mülkiyet sıfatlarını Essere fiili ile kullanırken de bu önemli ayrıntıya dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu cümlelerde “Benim kedim beyazdır” veya “Onların evleri büyüktür” şeklinde tanımlamalar yapılmaktadır.

Zamirler, ismin yerini alan yapılardır. Mülkiyet zamirleri yardımıyla da örneğin “benim kedim” yerine “benimki”, “sizin arabanız” yerine “sizinki” diyebiliriz. Aşağıdaki tabloda hem mülkiyet sıfatlarının, hem de mülkiyet zamirlerinin Essere fiili ile kullanımlarını gösteren örnekler yer almaktadır.

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
il mio libro é interessante Benim kitabım ilginç il mio é interessante Benimki ilginç
i miei libri sono interessanti Benim kitaplarım ilginçler i miei sono interessanti Benimkiler ilginçler
Questo é il mio libro Bu benim kitabım Questo é il mio Bu benimki
Questi sono i miei libri Bunlar benim kitaplarım Questi sono i miei Bunlar benimkiler
il tuo libro é noioso Senin kitabın sıkıcı il tuo é noioso Seninki sıkıcı
la sua casa é bella Onun evi güzeldir la sua é bella Onunki güzeldir
le sue case sono belle Onun evleri güzeldirler le sue sono belle Onunkiler güzeldirler
il nostro regolo é nuovo Bizim cetvelimiz yenidir il nostro é nuovo Bizimki yenidir
i nostri regoli sono nuovi Bizim cetvellerimiz yenidirler i nostri sono nuovi Bizimkiler yenidirler

Tablonun sol tarafında mülkiyet sıfatlarının Essere fiili ile kullanımı gösterilmiştir.Bu sıfatlar üçüncü ve dördüncü örneklerde görüldüğü gibi nesne konumunda, ya da bunun dışında kalan diğer örneklerde olduğu gibi özne konumunda kullanılabilir.

Tablonun sağ tarafında ise mülkiyet zamirleri ile ilgili örnekler yer almaktadır. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için bu kısımda verilen örnekler, tablonun sol tarafındakilerle bire bir aynı seçilmiştir. Mülkiyet zamirleri, mülkiyet sıfatları ile aynıdır yalnız arkalarına isim almazlar. Örneğin “il mio libro” yerine “il mio”, “la sua casa” yerine “la sua” veya “i nostri regoli” yerine “i nostri” gibi. Bu zamirler de yerine geçtikleri ismin cinsiyet ve sayısına göre değişirler. 

Örneklere baktığımızda, “il mio libro” yerine “il mio” kullanılmıştır.  Burada konuşmayı yapan kişiler belirli bir kitaptan bahsedildiğini bildikleri için “kitap” kelimesini kullanmadan “benimki” demişlerdir. Aynı kullanım Türkçe’de de mevcuttur.

Soru Cümleleri ve Olumsuz Cümleler

İtalyanca’da cevabı “evet” ya da “hayır” olan soru cümleleri oluşturulurken genelde kullanılan yöntem; yazı dilinde, olumlu bir cümlenin sonuna soru işareti konulması, konuşma dilinde ise olumlu cümlenin farklı bir biçimde vurgulanarak bunun bir soru olduğunun karşısındakilere hissettirilmesi şeklinde olmaktadır.

Örneğin, “Questo é un libro” cümlesi “Bu bir kitaptır” anlamındadır. Eğer yazı dilinde “Bu bir kitap mıdır?” demek istediğimizde cümleyi aynen yazarak sonuna soru işareti koyarız. Yani “Questo é un libro?” şeklinde.

Konuşma dilinde ise aynı soruyu sormak için vurgulamadan faydalanılır. Yine cümlenin dizilişi “Questo é un libro” şeklindedir. Dersler ilerleyip belirli bir altyapı oluştuktan sonra İtalyanca sesli ve görüntülü kaynaklara yönelmenizi öneririz. O zaman vurgu ile soru sorma durumunu daha net bir şekilde anlayabilirsiniz.

Olumsuz cümleler kurmak için ise çekimli fiilin önüne “non” ekinin getirilmesi yeterlidir. Örneğin “Questo é un libro” Türkçe’de “Bu bir kitaptır” demekken, “Questo non é un libro”, “Bu bir kitap değildir” anlamına gelir. Aşağıdaki tabloda konu ile ilgili birkaç örnek yer almaktadır.

İTALYANCA TÜRKÇE İTALYANCA TÜRKÇE
Questo libro é utile Bu kitap faydalıdır Questo libro non é utile Bu kitap faydalı değildir
Questi libri sono utili Bu kitaplar faydalıdır Questi libri non sono utili Bu kitaplar faydalı değiller
Questa é la mia matita Bu benim kurşun kalemim Questa non é la mia matita Bu, benim kurşun kalemim değil
Queste sono le mie matite Bunlar benim kurşun kalemlerim Queste non sono le mie matite Bunlar benim kurşun kalemlerim değil

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir